کتاب تاریخ اجتماعی راوندی اثر مرتضی راوندی ۱۰ جلد در ۱۲ جلد

دوره ۱۰ جلدی مجلد در ۱۲ جلد است

جلد ۴ و ۸ دوجلدی است

بازچاپ از قبل انقلاب

«تاریخ اجتماعی ایران» مرتضی راوندی یک پروژهٔ عظیم تاریخ‌نگاری است که هدفش نوشتن تاریخ ایران از زاویهٔ جامعه و مردم است، نه فقط شاهان و سلسله‌ها.

راوندی (۱۲۹۲–۱۳۷۸) در این مجموعه تلاش کرده نشان بدهد که در دوره‌های مختلف تاریخی، جامعهٔ ایرانی چگونه شکل گرفته، مردم چگونه زندگی کرده‌اند، چه روابطی بین طبقات بوده و چه نیروهایی جامعه را تغییر داده‌اند.

محتوای کلی مجموعه:

۱. ایران باستان

بخش‌هایی دربارهٔ دوره‌های پیش از اسلام و ایران باستان دارد:

• شکل‌گیری دولت‌ها و نظام شاهنشاهی
• جایگاه شاه، اشراف، روحانیون و مردم عادی
• نظام طبقاتی (مثل طبقات جنگاور، موبدان، کشاورزان و پیشه‌وران)
• اقتصاد، کشاورزی، مالکیت زمین
• خانواده و وضعیت زنان
• آیین‌ها و باورهای اجتماعی

۲. ایران پس از اسلام

بررسی می‌کند که ورود اسلام چه تغییراتی ایجاد کرد:

• تغییر ساختار حکومت
• نقش دین و نهادهای مذهبی
• رابطهٔ مردم با حاکمان
• رشد شهرها و بازارها
• زندگی شهری و روستایی
• شکل‌گیری گروه‌های اجتماعی جدید

۳. طبقات و گروه‌های اجتماعی

یکی از محورهای مهم کتاب است:

• پادشاهان و درباریان
• دیوان‌سالاران (کارمندان حکومت)
• روحانیون
• نظامیان
• بازرگانان
• صنعتگران و اصناف
• دهقانان و کشاورزان
• فقرا و گروه‌های محروم

یعنی بررسی می‌کند چه کسی قدرت و ثروت داشته و چه کسی کار و تولید می‌کرده.

۴. اقتصاد و زندگی روزمره

کتاب فقط سیاست نیست؛ دربارهٔ چیزهایی مثل:

• قیمت‌ها و مالیات‌ها
• تجارت داخلی و خارجی
• بازارها
• پیشه‌ها و مشاغل
• شیوهٔ زندگی مردم
• خوراک، پوشاک و مسکن
• شهرها و روستاها

صحبت می‌کند.

۵. زنان و خانواده

راوندی به موضوعاتی می‌پردازد مثل:

• ازدواج و طلاق
• حقوق و محدودیت‌های زنان
• نقش زنان در خانواده و جامعه
• تغییر جایگاه زنان در دوره‌های مختلف

۶. فرهنگ و اندیشه

بررسی:

• آموزش و مدارس
• دانشمندان و اهل قلم
• ادبیات
• فلسفه و علوم
• آداب و رسوم
• جشن‌ها و باورهای عامه

۷. نگاه انتقادی به تاریخ

یکی از ویژگی‌های راوندی این است که فقط روایت رسمی حکومت‌ها را قبول نمی‌کند؛ سعی دارد صدای مردم عادی را هم وارد تاریخ کند. به همین دلیل سراغ منابعی مثل نوشته‌های تاریخی، ادبی، سفرنامه‌ها، اسناد و گزارش‌های اجتماعی می‌رود