دوره ۱۰ جلدی سیاحتنامه شاردن

سیاحت‌نامه شاردن اثر ژان شاردن، جهانگرد، بازرگان و جواهرساز فرانسوی، یکی از مهم‌ترین و مفصل‌ترین سفرنامه‌های نوشته‌شده درباره ایران در دوره صفوی است. شاردن در نیمه دوم قرن هفدهم میلادی به ایران سفر کرد و چندین سال را در این سرزمین گذراند. حاصل مشاهدات او گزارشی گسترده از جامعه، حکومت، اقتصاد، فرهنگ و زندگی روزمره ایرانیان آن دوران است. دانشنامه ایرانیکا گزارش شاردن را از نظر گستره، عمق و دقت، در میان نوشته‌های غربیان درباره ایران صفوی بسیار برجسته ارزیابی می‌کند

شاردن تنها مسیر سفر و شهرهایی را که دیده شرح نمی‌دهد؛ بلکه با جزئیات فراوان به آداب و رسوم مردم، پوشاک، خوراک، تجارت، مشاغل، ساختار حکومتی، دربار صفوی، مذهب، هنر، معماری، علوم و وضعیت اجتماعی و اقتصادی ایران می‌پردازد. همین جزئیات، سیاحت‌نامه او را به منبعی ارزشمند برای شناخت ایران قرن هفدهم تبدیل کرده است

بخش‌های مربوط به اصفهان اهمیت ویژه‌ای دارند. شاردن مدت قابل توجهی در پایتخت صفویان حضور داشت و درباره محله‌ها، میدان‌ها، بازارها، کاخ‌ها، باغ‌ها و بناهای شهر اطلاعات فراوانی ثبت کرد. برخی از بناهایی که او توصیف کرده بعدها از میان رفته‌اند و به همین دلیل گزارش‌هایش برای مطالعه تاریخ و معماری اصفهان نیز اهمیت زیادی دارد

در این اثر همچنین می‌توان تصویری از دربار و حکومت صفوی، روابط اجتماعی، بازرگانی، راه‌ها و کاروان‌ها، آیین‌های مذهبی، سرگرمی‌ها و شیوه زندگی اقشار مختلف جامعه مشاهده کرد. شغل شاردن به‌عنوان جواهرساز و بازرگان نیز امکان دسترسی او به دربار صفوی را فراهم کرده بود و همین موضوع بر ارزش بخشی از مشاهدات دست‌اول او افزوده است

«سیاحت‌نامه شاردن» فقط یک سفرنامه نیست؛ بلکه می‌توان آن را نوعی دایرةالمعارف تاریخی و اجتماعی درباره ایران عصر صفوی دانست. البته مانند هر سفرنامه تاریخی، مطالب آن از نگاه یک ناظر خارجی نوشته شده و برخی داوری‌های نویسنده را باید در بستر فرهنگی و تاریخی زمان خودش مطالعه کرد